.png)
Stiven Hokinqin həyat qaydaları - ÇOX MARAQLI
Mənim IQ-nun nə olduğu barədə heç bir anlayışım yoxdur. Onların göstəricisi ilə maraqlananlar sadəcə uğursuz olanlardır.
Bəlkə də mən nədəsə pis deyiləm. Amma mən Eynşteyn deyiləm.
Məqsədim çox sadədir. Mən kainatı, onun necə qurulduğunu, niyə belə olduğunu və niyə burada olduğumuzu anlamaq istəyirəm.
Tənliklər riyaziyyatın ən darıxdırıcı hissəsidir. Şeylərə həndəsə baxımından baxmağa çalışıram.
Biz xüsusi görkəmi olmayan bir ulduzun olduğu kiçik planetdə meymunların inkişaf etmiş varisləriyik. Amma bizim kainatı öyrənmək şansımız var. Bizi özəl edən budur.
Mənə elə gəlir ki, kompüter virusları həyat forması kimi qəbul edilməlidir. Bu, insanın təbiəti haqqında çox şey deyir: indiyə qədər yaratdığımız yeganə həyat forması yalnız məhv olur. Biz həyatı öz surətimizdə və bənzərimizdə yaradırıq.
Kainatın quruluşunun həyat üçün uyğun olduğuna təəccüblənməməliyik — Axı bu, kainatın həyat üçün nəzərdə tutulduğunun sübutu deyil.
Biz dünya nizamını Tanrının adı ilə əlaqələndirə bilərik, lakin bu, şəxssiz Tanrı olacaq. Fizika qanunlarında şəxsi xüsusiyyətlər yoxdur.
Biliyin əsas düşməni cəhalət deyil, biliklərin illüziyasıdır.
Bütün həyatım boyu qarşılaşmalı olduğumuz əsas suallara heyran qaldım və onlar üçün elmi cavab tapmağa çalışdım.
Fiziki məhdudiyyətim işdə mənə kömək etdiyini deyə bilmərəm, amma bu, mühazirələrdən və darıxdırıcı konfranslardan qaçaraq diqqətimi tədqiqat üzərində cəmləşməyimə kömək edir.
Həyatın olduğu yerdə ümid var.
Bir yerə getmək istəsəm, bu yer mütləq yer üzündə deyil, kosmosda yerləşir. Bill Gates kimi birisi olsaydım, kosmik gəmi icarəyə götürərdim. Bu, bir neçə yüz milyon dollara başa gələcəkdi.
Elm və tədqiqat fəaliyyətinin pul qazanmaqdan daha zövqlü olduğuna əminəm.
Bəlkə də mən Allaha inanıram, siz Allah deyəndə kainatı idarə edən qüvvələrin təcəssümünü nəzərdə tutursunuz.
Eynşteyn heç vaxt kvant mexanikasını özünəməxsus təsadüfilik və dəyişkənlik elementinə görə qəbul etməmişdir. Dedi: "Tanrı zər oynamır". İki dəfə səhv etdi. Qara dəliklərin olması sübut edir ki, Tanrı nəinki zər oynayır, həm də onları heç kimin görə bilməyəcəyi yerə atır.
Əminliklə deyə bilərəm ki, gələcəkdən gələn turistlər hələ bizi ziyarət etməyiblər.
Elmi fantastika faydalı ola bilər, o təxəyyülü stimullaşdırır və gələcək qorxusunu aradan qaldırır. Ancaq elmi faktlar daha təsirli ola bilər. Elmi fantastika qara dəliklər kimi şeylərin mümkünlüyünü belə düşünmürdü.
Bəşəriyyətin qarşılaşdığı ən çətin problem aqressiv instinktlərimizdir. Mağara adamı dövründə (gəlin onu mağara şəxsiyyəti adlandıraq) bu instinktlər yaşamaq üçün vacib idi və Darvinin təbii seleksiyası ilə diktə edilən genetik kod səviyyəsində başımıza həkk olundu. İndi əlimizdə olan bütün nüvə silahları ilə təkamülün bizi instinktlərimizdən qurtarmasını gözləyə bilmərik. Qorxuram ki, biz gen mühəndisliyindən istifadə etməli olacağıq.
Biri mənə dedi ki, kitaba daxil etdiyim hər tənlik satışları iki dəfə azaldır.
Heç kim riyazi teoremlə mübahisə edə bilməz.
Sredingerin pişiyi haqqında eşidəndə əlim tapançaya uzanır (Ervin Sredingerin kvant mexanikasının natamamlığını nümayiş etdirmək istədiyi düşüncə təcrübəsi).
Kosmosa çıxmaq üçün bir fürsət tapmasa, insan nəslinin ən azı min il yaşayacağına əmin deyiləm. Kiçik bir planetdəki bütün canlıların necə ölə biləcəyinə dair bir çox ssenari var. Amma mən optimistəm. Biz mütləq ulduzlara çatacağıq.
Hər şeyin əvvəlcədən təyin olunduğunu və bununla bağlı heç bir şey edilə bilməyəcəyini iddia edən insanların da yolu keçməzdən əvvəl ətrafa baxdıqlarını gördüm.
Oruc MUSTAFAYEV
