Magistrləri Əli aşından da, Vəli aşından da edən qərar - Günahkar kimdir?

Azərbaycanda son 10-15 ilin belə bir məşhur deyimi var: "Əşşi, 4 il hamı oxuyur da. Əsas magistraturadır. Bacarırsan, magistr diplomu al". Əslində bu fikir sadəcə söz xətrinə yaranmayıb. Doğrudan da, nə vaxtsa mütləq magistratura təhsilinə ehtiyac yaranır. Bu təhsil səviyyəsi bakalavr səviyyəsini tamamlayır. 2 il ərzində geridə qalan dörd ildə qazandığın bilikləri təkmilləşdirmiş olursan. Lakin bəzi gənclər sözügedən təhsil səviyyəsinə yiyələnməyə can atsalar da, bəzən arzuları ürəklərində qalır. Bunun isə bir neçə səbəbi var ki, onlardan biri də dərs və iş saatlarının üst-üstə düşməsidir. Qrafik uyğunsuzluğu böyük bir problemin təməlini qoyur. Çıxılmaz vəziyyət yaranır: Ya təhsilini davam etdirib, işdən çıxmalısan, ya da işləyib, təhsili "atmalısan". Necə deyərlər, "Əli aşından da olursan, Vəli aşından da".

Publika.az sözügedən məsələ ilə bağlı ekspertlərin fikirlərini öyrənib.

Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin (AGADMC) sədri, fəlsəfə doktoru İlqar Orucov bildirib ki, əslində əyani təhsil alan magistr əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmalı deyil. Yəni əyani təhsil istehsalatdan ayrılmaqla həyata keçirilməlidir. O tələbələr günün bəlli bir saatında işləyə bilərlər.

"Ali təhsil müəssisələrində dərs saatlarına elmi şura tərəfindən qərar verilir. Nazirlik qərara müdaxilə edə bilməz. Mən bu istiqamətdə bir çox rektorlarla söhbət etmişəm. Onların əksəriyyəti bildirir ki, magistrlərin təqaüdlə dolana bilmədiyini nəzərə alaraq, dərsləri saat 18:00-dan sonraya salırlar. Bu, humanist bir addım kimi qiymətləndirilməlidir.

İşəgötürənlər də insaflı olmalı, həssaslıq nümayiş etdirməlidirlər. Bütün tərəflər – həm universitet, həm də işəgötürən tələbə lehinə qərarların qəbulunda iştirakçı olmalıdır. Tələbə kefindən işləmir ki. Sıxıntı, maddiyat onları işləməyə məcbur edir. Tələbə kitabxanaya getməlidir, tədris materiallarının üzərində işləməlidir. İşləyən tələbənin isə buna imkanı olmur. Biz tələbənin keyfiyyətli kadr kimi yetişməsini istəyiriksə, ona lazımi şəraiti yaratmalıyıq. Tələbənin səhərdən axşama kimi işdə olması ədalətsizlikdir. Digər işçilərə nisbətdə tələbə işçiyə münasibət yumşaq olmalıdır", - İ.Orucov problemə münasibətini ifadə edib.

Elm və təhsil məsələləri üzrə tədqiqatçı Elmin Nuri isə bəhs olunan mövzunu ilk növbədə ölkəmizdə distant təhsilin qəbul edilməməsilə əlaqələndirib:

"Bu gün ölkədə fəaliyyət göstərən bəzi ali təhsil müəssisələrində magistratura səviyyəsi üzrə təhsildə bir çox problemlər gözə dəyir. Onlar əsasən tədrisin keyfiyyətinin ürəkaçan olmaması və dərs saatlarının düzgün tənzimlənməməsidir. Təbii ki, bir sıra ali təhsil müəssisələrində əsasən MBA (Biznesin idarə edilməsi) üzrə dərslər axşam saatlarında təşkil olunur. Bu, zatən belə də olmalıdır. Çünki dünyanın bir çox inkişaf etmiş ölkələrində magistratura üzrə təhsil və onun zaman mahiyyəti tələbənin şəxsi seçiminə bağlıdır. Əksər dövlətlərdə dərslər axşam saatlarında başlanması ilə yanaşı, onlayn şəkildə də keçirilir. Bizdə isə çox təəssüf ki, ali təhsil pilləsində distant təhsil qəbul edilmir. Hələ 2 il bundan əvvəl Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsində distant təhsil haqqında maddələrin artırılması da ali təhsil haqqında qanunla bağlı müzakirəyə əlavə olunsa da, biz heç bir irəliləyişin şahidi olmadıq".

Ekspert vurğulayıb ki, bu gün magistratura səviyyəsində distant təhsilə çox böyük ehtiyac var. Çünki insanların böyük əksəriyyəti istehsalatdadırlar, əmək bazarında öz yerlərini yenicə formalaşdırmağa başlayıblar. Elə magistraturanı da buna görə oxumağa qərar veriblər. Lakin tələbə iki seçim arasında qalır: ya əmək bazarındakı yerini itirməlidir, ya da öz təhsilindən könüllü surətdə imtina etməlidir. Bu isə yolverilməzdir. "Mərkəzi qurum – Elm və təhsil nazirliyi, yaxud yeni yaranan Azərbaycan Respublikasının Elm və Təhsil Nazirliyi yanında Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyi bu barədə vahid rəsmi qərar hazırlamalıdır. Yənu bu məsələ ali məktəblərin daxili qərarları əsasında öz həllini tapmamalıdır", - E.Nuri əlavə edib.

Millət vəkili Fazil Mustafa da araşdırdığımız mövzuya biganə qalmadı:

"Mən də düşünürəm ki, magistratura səviyyəsi üzrə dərslər axşam saatlarında təşkil olunmalıdır. Çünki çox sayda gənclər var ki, bakalavr səviyyəsini başa vurduqdan sonra işləyirlər. Onlar üçün ancaq işdən sonra dərsə getmək mümkün olur. Məncə, dərslərin bir ali məktəbdə səhər, digərində axşam keçirilməsi məqsədəuyğun deyil. Birmənalı olaraq, eyni standartın tətbiq olunması daha doğrudur. Bu barədə düşünmək və məsələni köklü şəkildə həll etmək lazımdır".

Magistrləri "Dərs, yoxsa iş?" seçimi arasında qoyan ali təhsil müəssisələrindən biri də Lənkəran Dövlət Universitetidir (LDU). Odur ki, həmin universitetin mövqeyini öyrənməyi də özümüzə borc bildik. LDU-nun mətbuat katibi Esmira İsmayılovanın isə açıqlaması bu cür oldu:

"Dərs saatları pedaqoji heyətə, müəllimlərə uyğun tənzimlənir. Elə müəllimlərimiz var ki, başqa rayonlardan və paytaxtdan gəlib-qayıdır. Onları saat 18:00-dan sonra necə saxlaya bilərik?! Amma buna baxmayaraq, bütün qərarlarımız tələbələrin lehinə hesablanır".